Yapay Zeka Ajanı Mağazanıza Gelirse Kapıyı Açar mısınız?

Yapay zeka ajanları müşteri adına ürün arayıp sepete ekleyebiliyor, hatta sipariş verebiliyor. Shopify tarafını daha önce bir yazımda anlatmıştım. Şimdi gündem, sitelerin bu ajanları içeri alıp almayacağı ve iki büyük perakendeci ters yönde karar verdi: Walmart kapıyı şartlı açtı, Amazon’un ise bir ajanı engellediği bildiriliyor. Aynı karar kendi sitenizin önüne de gelebilir, hatta bot korumanız bunu sizin yerinize şimdiden vermiş olabilir.

Walmart Kapıyı Açtı, Ama Şartını Koydu

Walmart 21 Ekim’de ajan geçidi (Agent Gateway), ajan profilleri (Agent Profiles) ve yeni satın alma kurallarını duyurdu. Geçit şirketlere ve geliştiricilere sınırlı deneme (beta) olarak açılacak; profilleri ise önümüzdeki bir ay içinde başlatmayı planlıyor. Yani ikisi de henüz tam kullanımda değil.

Asıl ilginç olan kurallar. Walmart’ın duyurduğu yeni şartlara göre ajan alışverişlerinde müşteri onayı varsayılan olarak isteniyor. Müşteri her alımı tek tek onaylayabiliyor ya da ajanına belirlediği bir limite kadar harcama izni verebiliyor; örnek limitler 50, 100 ve 200 dolar. Ajanlar müşterinin kart bilgisini alamıyor, ödeme yöntemi ekleyemiyor ya da değiştiremiyor. Şartlara uymayan ajanlar siteden engellenecek; ajan amaçlandığı gibi davranmasa bile mevcut iade süreci uygulanacak.

Müşteri gözünden mantık net: alışverişi asistanıma bırakıyorum ama kartım ve harcama limitim benim elimde. Bunlar Walmart’ın kendi şartları, genel bir standart değil. Yine de kendi sitesi olan bir marka için üç soruluk bir ölçüt veriyor: onay kimde, ödeme bilgisi kimde, hata olursa ne oluyor?

Amazon Tarafında Bazı Ajanlara Kapı Kapalı

TechCrunch, Bloomberg’e atıfla Amazon’un Meta’nın ajanı Muse’un perakende sitesine erişimini engellediğini, ajanın artık ürün kataloğunda gezinemediğini ve satın alma yapamadığını aktarıyor. Retail Dive ise Amazon’un Perplexity ve Meta’nın ajanlarını engellemeye çalıştığını yazıyor. TechRepublic’e göre Amazon, Muse’un siteyi gezerken kendini yapay zeka ajanı olarak tanıtmadığını ve kullanıcının talimatıyla müşteri hesap bilgilerine erişebildiğini söylüyor.

Meta’nın bakışı ise TechCrunch’ın aktardığı açıklamada şöyle: kişisel bir ajanı geri çevirmek, onun arkasındaki müşteriyi de geri çevirmek demek. Bu, ajanı geliştiren tarafın görüşü; kapatmayı seçen taraf başka bir hesap yapıyor olabilir. Doğru cevap markadan markaya değişir, benim derdim cevabın bilinçli verilmesi.

Kapıyı Farkında Olmadan Kapatmış Olabilirsiniz

Her engel bilinçli olmuyor. TechCrunch’a göre sosyal medyada Muse’un Walmart’ta alışverişi tamamlayamadığına dair birkaç şikayet çıktı ve Walmart’ın sözcüsü bu engellerin kasıtlı olmadığını söyledi. Nedenini ise haber kendi anlatımıyla açıklıyor, bu kısım sözcüye ait değil: sitedeki insan doğrulama adımı kesintiye uğrarsa doğrulama başarısız olabiliyor ve ajan dışarı atılıyor. Zillow ise tüketici adına hareket eden ajanlara izin verdiğini, ama veri kazımaya karşı kurduğu bot önlemlerinin zaman zaman bazı ajanları engelleyebildiğini bildirdi.

Aynı şey kendi sitesi olan bir markada da olabilir. Bot koruması sahte trafiği ayıklamak için kurulur ve ayarı bir kere yapıldıktan sonra bir daha açılıp bakılmamış olabilir. Ayarı en son kimin kurcaladığını sorsanız, barındırma firması ajansa, ajans size bakar. Müşterinin asistanı da o filtreye takılıyorsa kapıyı farkında olmadan kapatmış olursunuz. Müşteri bot korumasının ne olduğunu bilmez; asistanı sitenizden alışveriş yapamıyorsa alışverişi başka yerde yapar.

Türkiye tarafında Trendyol Grubu CEO’su Erdem İnan, Slush’D İstanbul’daki panelde tüm alışverişlerin baştan sona ajanlarca yapılmasını beklemediğini, ajanlarla uçtan uca alışverişin ürün tercihinin önceden belli olduğu kategorilerde yaygınlaşacağını öngördüğünü söyledi (AA, 15 Ekim). Bana kalırsa bu, ajan alışverişinin her kategoride aynı hızda gelmeyeceği anlamına geliyor. Ajanlara erişimle ilgili Türkiye’de bir düzenleme ya da pazaryeri açıklaması bu araştırmada karşıma çıkmadı; şimdilik karar markanın kendi elinde.

Kısa vadede, Amazon’un abonelik sistemine benzer bir düzende ajan satın alımları olacak. Örneğin ajan sizin kahvenizin biteceği zamanı tahmin edecek ve sizin talimatınızla her zaman aldığınız kahveyi sipariş verecek. Spesifik özellikleri olan ürünlerden ziyade sürekli kullandığınız, standart, genel tüketim malzemeleri daha öncelikli olacak diye düşünüyorum. Tabii ki çok hızlı gelişen bir sistem var; ileride çok daha kapsamlı alışveriş ajanlarımız olacağına eminim.

Yarın Sabah Neye Bakabilirsiniz?

1. Barındırma firmanıza ya da siteyi kuran ajansa sorun: bot koruması hangi trafiği engelliyor, müşteri adına gezen bir ajan bu filtreye takılır mı?
2. Kararınızı yazıya dökün: ajanlara izin verecekseniz hangi şartla? Walmart’ın üç ölçütü (onay, ödeme bilgisi, iade) iyi bir başlangıç. Kullanım koşullarınıza ajanlarla ilgili bir hüküm koyacaksanız bunu bir hukukçuyla birlikte yapın.
3. Ajan üzerinden gelen bir siparişin iade ve cayma sürecinde nasıl işleyeceğini önceden düşünün. Walmart bu durumda mevcut iade sürecini uyguluyor; Türk mevzuatında ajan siparişinin nasıl ele alınacağını bu yazıda incelemedim, bunu bir hukukçuyla netleştirin.

Ajan sonuçta bir müşterinin adına geliyor. Uzun vadede o müşteri, markanızı alışverişi nerede rahat yapabildiğine göre hatırlayacak; bu yüzden karar bilinçli olsun, ister açın ister kapatın.

Kapıyı açmak da kapatmak da sizin kararınız; yeter ki bot korumasının ayarı sizin yerinize karar vermesin.